Home / Ngữ văn 12 / Ai đã đặt tên cho dòng sông – Soạn văn lớp 12

Ai đã đặt tên cho dòng sông – Soạn văn lớp 12

Website: Soạn văn lớp 12 sẽ giúp bạn soạn bài ai đã đặt tên cho dòng sông ngữ văn 12. soạn ngữ văn lớp 12,soạn bài,bai soan ngu van 12,soan ngu van 12,soan van lop 12,hoc tot ngu van 12,soan van 12,soạn văn,soan van lop 12,soan ngu van lop 12,nhung bai van hay lop 12,học tốt ngữ văn 12 luyện thi học sinh giỏi, thi tốt nghiệp

Các bài soạn văn lớp 12 trong tập 1: Click here

AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG?

(Trích)

I. VÀI NÉT VỀ TÁC GIẲ VÀ TÁC PHẨM

1. Tác giả

    Hoàng Phủ Ngọc Tường, sinh năm 1937 tại thành phố Huế, quê ở làng Bích Khê, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Tri. Hoàng Phủ Ngọc Tường là một trí thức yêu nước, một chiến sĩ trong phong trào đấu tranh chống Mĩ ngụy ở Thừa Thiên — Huế. Từng giữ nhiều trọng trách: Tổng thư kí Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình thành phố Huế, Tổng thư kí Hội Văn học nghệ thuật Trị Thiên – Huế, Chủ tịch Hội Văn nghệ Bình – Trị – Thiên.

    Nét đặc sắc trong phong cách nghệ thuật của ông là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa trữ tình và chính luận, sử thi hóa cảm hứng lịch sử và khám phá chiều sâu văn hóa của đối tượng. Hoàng Phủ Ngọc Tường viết văn, làm báo, làm thơ. Sở trường của ông là tùy bút, bút kí.

2. Tác phẩm

a. Bài kí Ai đã đặt tên cho dòng sông? rút từ tập bút kí cùng tên, được Hoàng Phủ Ngọc Tường viết ở Huế ngày 4-1-1981.

b. Tác phẩm thuộc loại bút kí, nhân vật chính là “cái tôi” của tác giả – một “cái tôi” tài hoa, uyên bác, giàu tình cảm, say mê cái đẹp.

2. Đoạn trích

a. Vị trí:

    Toàn bộ bài kí có ba phần, đoạn văn trích ở phần thứ nhất.

b. Đoạn trích ca ngợi vẻ đẹp của sông Hương, con sông gắn bó với lịch sử, văn hóa và phảng phất hồn người xứ Huế.

c. Bố cục:

    –  “Trong những dòng sông đẹp…” đến “dưới chân núi Kim Phụng”: sông Hương ở thượng lưu.

    – Từ “Phải nhiều thế kỉ qua…” đến “bát ngát tiếng gà”: sông Hương đoạn chảy về đồng bằng. 

    – Từ “Từ đây, như đã tìm đúng đường về…” đến “chung tình với quê hương xứ sở”: sông Hương chảy vào thành phố Huế.

    – Từ “Hiển nhiên…” đến “Ai đã đặt tên cho dòng sông?”: Con sông gắn bó với lịch sử, văn hóa, tâm hồn của người xứ Huế.

II. HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

1. Vẻ đẹp của cảnh quan sông Hương từ thượng nguồn về tới thành phố Huế dược nhà văn miêu tả bằng trí tưởng tượng phong phú và những liên tưởng bất ngờ.

a. Sông Hương ở thượng lưư được miêu tả với sức sống mãnh liệt, hoang dại nhưng có lúc dịu dàng và say đắm:

    – Hình ảnh đầy ấn tượng: ở thượng lưu sông Hương là “một bản trường ca của rừng già, rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác, cuộn xoáy như những cơn lốc.:”.

    – So sánh, nhân hóa sinh động: sông Hương “như một cô gái di- gan phóng khoảng và man dại”. “Rừng già dã hun dúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sảng”.

    – Liên tưởng độc đáo: “Rừng già đã hun đúc bản lĩnh” cho sông Hương, rừng già “dã chế ngự sức mạnh bản năng” ở người con gái sông Hương.

b. Khi chảy về đồng bằng và ngoại vi thành phố, sông Hương đã có sự thay đổi về tính cách. Hình như sông Hương đã thoát ra khỏi sự chế ngự của rừng già Trường Sơn để mang vẻ đẹp “dịu dàng và trí tuệ”, “trở thành người mẹ phù sa” của một vùng văn hóa đất đế đô. Chảy về đồng bằng, đến ngoại vi thành phô” Huế, sông Hương “uốn mình theo những đường cong thật mềm” (nỏ đang tìm kiếm một cách có ý thức đường đến thành phố thơ mộng của nó), màu nước biến ảo như phản quang nhiều màu sắc của nền trời Tây Nam thành phố “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím”, sông Hương “mềm như tấm lụa” khi qua khỏi Vọng Cảnh, Tam Thai, Lựu Bảo. Sông Hương mang vẻ đẹp “trầm mặc” khi chảy qua những rừng thông u tịch với những lăng mộ âm u, kiêu hãnh của các vua chúa triều Nguyễn, mang vẻ đẹp “triết lí, cổ thi” khi chảy trong tiếng chuông chùa Thiên Mụ ngân nga.

    Những hiểu biết về địa lí, sự quan sát tỉ mỉ tinh tế cảnh sắc nơi sông Hương chảy qua, giúp tác giả không chí tả mà còn vẽ bằng ngôn từ nhừng khúc quanh, những đường cong uốn lượn thật ấn tượng của sông Hương.

c. Sông Hương khi chảy vào thành phố Huế nó “vui tươi hẳn lèn”, “mềm hẳn đi”, vẻ đẹp cổ kính của kinh đô đã níu kéo dòng chảy của nó khiến sông Hương khi qua thành phố “đã trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh”, hình như nó đang hòa điệu tâm hồn cùng với Huế. “Đấy là điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế”. Nằm trong lòng thành phố, sông Hương đã góp phần giữ được vẻ đẹp thơ mộng cổ kính của đế đô.

 Tác giả đã sử dụng nhiều phép tu từ tạo được những hình ảnh ấn tượng, những cách diễn tả kín đáo trữ tình:

    – So sánh: “…chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như một Vầng trăng non”. Màu sắc sáng trong nhưng không chói gắt mà dịu dàng, đường nét nhỏ nhắn duyên dáng, đầy gợi cảm.

    – So sánh kết hợp với nhân hóa, ẩn dụ: “Giáp mặt thành phố ở cồn Giã Viên, sông Hương uốn một cảnh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến; đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vảng” khống nói ra của tình yếu”. Cách so sánh trong câu văn biểu hiện sự thuận tình mà không nói ra vì e lệ. Đây là cách diễn đạt tinh tế của tác giả về vẻ tinh tứ mà kín đáo của các cô gái Huế. Sông Hương mang đậm vẻ đẹp tâm hồn của con người xứ Huế.

    – So sánh sông Hương như “một người tài nữ đảnh dàn lúc đêm khuya”, quyến rũ và gợi cảm.

Các bài trước:

Các bài sau:

2. Qua đoạn trích, ngoài vẻ đẹp của một dòng sông thiên nhiên, ta còn nhận thức được vẻ đẹp về lịch sử, văn hóa và vẻ đẹp tâm hồn của con người vùng đất nước cổ kính này.

    – Vẻ đẹp nhìn từ góc độ văn hóa:

    Tác giả gắn sông Hương với âm nhạc cổ điển của Huế “Hình như trong khoảng khắc chùng lại của sông nước ấy, sông Hương đã trở thành một người tài nữ đánh đàn lúc đèm khuya”. Đối với tác giả âm nhạc cổ điển Huế phải được trình diễn “trong một khoang thuyền nào đó, giữa tiếng nước rơi bản âm của những mái cheo khuya” mới chinh phục được hồn người, bởi lẽ nền âm nhạc ấy vốn được gợi cảm hứng từ dòng sông thơ mộng, trữ tình này. Vì vậy mà tác giả đã mượn lời của một nghệ nhân già nào đó mà cho rằng nhừng câu thơ trong Truyện Kiều của Nguyễn Du “Trong như tiếng hạc bay qua, Đục như tiếng suối mới sa nửa vời”. Nguyễn Du đã lấy cảm hứng từ điệu Tứ đại cảnh, bởi thi nhân xưa cũng từng bao đêm “lênh đênh trên quãng sông này với một phiến trăng sầu”. Tác giả cho rằng “có một dòng thi ca về sông Hương”, “dòng sông ấy không tự lặp lại mình trong cảm hứng của các nghệ sĩ”.

    – Nhìn từ góc độ lịch sử, sông Hương là “dòng sôĩig của thời gian ngân vang, của sử thi viết giữa màu cỏ biếc”. Đó là dòng Linh Giang trong sử sách xưa “từng chiến đấu oanh liệt để bảo vệ biên giới phía nam của Tổ quốc”, “từng soi bóng kinh thành Phú Xuân của người anh hùng Nguyễn Huệ”, “sống hết lịch sử bi tráng” của những cuộc khởi nghĩa đau thương mà anh hùng nửa cuối thế kỉ XIX, gắn với lịch sử hào hùng của những năm tháng chống Mĩ,…

    – Bằng trí tưởng tượng sáng tạo và tài hoa của tác giả, ta còn thấy sông Hương tượng trưng cho vẻ đẹp tâm hồn của con người. Sông Hương khi ở thượng nguồn mang vẻ đẹp phóng khoáng và man dại nhưng khi vào nội ô thành phố, vẻ đẹp cố kính, thơ mộng, đậm đà bản sắc văn hóa của kinh đô cũ đã khiến sông Hương thay đối, nó mang vẻ đẹp của cô gái Huế: tài hoa, dịu dàng mà sâu sắc, đa tình và kín đáo, lẳng lơ nhưng rất mực chung tình,…

3. Bài bút kí kết thúc bằng cách lí giải tên của dòng sông: sông Hương, sông Thơm, vẻ đẹp, chất thơ của con sông đã được thể hiện ỏ’ các đoạn văn trên, kết thúc tác giả muốn nhấn mạnh thêm bằng một huyền thoại mĩ lệ. Huyền thoại về tên dòng sông đã nói lên khát vọng của con người ở đây muốn đem cái đẹp và tiếng thơm để xây đắp văn hóa và lịch sử.

    Đặt tên cho bài kí bằng một câu hỏi không những tác giả lưu ý người đọc về tên đẹp của dòng sông mà còn gợi lên niềm biết ơn đối với nhừng người đã khai phá miền đất này.

4. Những yếu tô làm nên sức hâp dẫn của bài kí

    – Tấm lòng yêu thiết tha sông Hương, cố đô Huế của nhà văn.

    Vốn hiếu biết phong phú về văn hóa, lịch sử, địa lí,…

    Văn phong tao nhã, tinh tế, tài hoa, lắng vào chiều sâu nội tâm.

III. HƯỚNG DẪN LUYỆN TẬP

Chép một số câu văn, đoạn văn ngắn mà anh (chị) tâm đắc trong bài kí.

Gợi ỷ:

  Các em có thể chọn những câu văn, những đoạn văn có sử dụng các biện pháp tu từ. Ví dụ:

     + Sông Hương đã sống một nửa cuộc đời của mình như một cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại.

     + Khi ra khỏi rừng, sông Hương nhanh chóng mang một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người mẹ phù sa.

     + Phải nhiều thế kỉ qua đi, người tình mong đợi mới đến đảnh thức người con gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại.

     + Về tới thành phố Huế, vẻ thơ mộng trữ tình của Huế khiến người con gái sông Hương thay đổi với vẻ đẹp tâm hồn đa dạng: “vui tiứri hẳn lên”, “trở thành một người tài nữ đánh đàn lúc dèm khuya”, “mơ màng trong sương khói”, “một chút lẳng lơ kín đảo của tình yếu”.

Mục lục soạn văn lớp 12 – Học tốt ngữ văn 12

About Học tốt ngữ văn

Check Also

Đại cáo bình ngô – Soạn văn lớp 10

Website: Soạn văn lớp 10, chúng tôi sẽ giúp bạn soạn bài Bình ngô đại cáo của nguyễn …